อธิบายโฉนดที่ดินไทย: โฉนด (น.ส.4จ), น.ส.3ก และ ส.ค.1 ต่างกันอย่างไร
ประเทศไทยมีเอกสารสิทธิ์ที่ดินหลายประเภท และการเข้าใจลำดับชั้นของเอกสารเหล่านี้เป็นสิ่งจำเป็นก่อนจ่ายเงินมัดจำใดๆ เอกสารที่ดีที่สุดคือ "โฉนด" (น.ส.4จ) ซึ่งมีตราครุฑสีแดง ให้สิทธิ์กรรมสิทธิ์เต็มขาด (Freehold) พร้อมขอบเขตที่รังวัดด้วยดาวเทียม GPS โดยกรมที่ดิน เป็นเอกสารเดียวที่ธนาคารยอมรับเป็นหลักประกันเงินกู้ได้เต็มมูลค่า
เอกสาร น.ส.3ก (ครุฑเขียว) ยืนยันสิทธิ์การครอบครองที่รับรองแล้ว มีแผนที่เขตแดนจากการรังวัดทางอากาศ สามารถโอน จำนอง และอัพเกรดเป็นโฉนดได้โดยยื่นคำขอรังวัดที่สำนักงานที่ดิน ส่วน น.ส.3 (ครุฑดำ) ให้สิทธิ์การครอบครองเช่นกัน แต่ไม่มีแผนที่รังวัดที่แม่นยำ
ส.ค.1 และ ภ.บ.ท.5 เป็นเอกสารที่อ่อนแอที่สุด — เป็นเพียงหลักฐานการเข้าครอบครองหรือการเสียภาษี ไม่ใช่โฉนดกรรมสิทธิ์ ไม่สามารถซื้อขายในรูปแบบ Freehold ได้อย่างถูกกฎหมาย และมักซ้อนทับกับที่สาธารณะหรือป่าไม้ คำแนะนำเชิงปฏิบัติ: ขอสำเนาเอกสารสิทธิ์ ตรวจสีและตราครุฑหน้าเอกสาร แล้วตรวจสอบยืนยันที่สำนักงานที่ดินในพื้นที่ก่อนทำสัญญาทุกครั้ง — การตรวจสอบเพียง 30 นาทีอาจช่วยคุณจากความเสียหายหลายล้านบาท